نێچیرڤان بارزانی: گەلێ كورد دخوازە ل سەر ئاخا خوە ب ئازادی بژی

بئامادەبونا نێچیرڤان بارزانی سەرۆكوەزیرێ ھەرێما كوردستانێ، رۆژا 2018-09-02  ل باژارێ دھوكێ تەرمێ 13 پێشمەرگەیێن شەھید كو دئوپەراسیۆنا  ئەنفالان دە شەھید ببون ، ل گورستانا شەھیدێن بادینان ل نێزیكی كەلھا نزاركێ ھاتن ڤەشارتن.

:د وێ مەراسمێ دە سەرۆكوەزیر نێچیرڤان بارزانی پەیڤەك پێشكەش كر. ئەڤ ل ژێر تەكستا وێ پەیڤێ

كه‌سوكارێت عه‌زیزێت ئه‌نفالكریاخه‌ڵكێ خۆڕاگرێ به‌هدینامێهڤانێت هێژاهه‌می لایه‌ك بخێر بێن بۆ ڤێ ڕێوڕه‌سمێمن دڤێت ب تایبه‌تی بخێرهاتنا كونسلێت بیانی ئه‌ڤێت د ڤێ مه‌راسیمێ دا به‌شدار بووی، بخێرهاتنا وان بكه‌ین و سوپاسیا وان بكه‌ین كو زه‌حمه‌ت كێشان و ل هه‌ڤلێرێ هاتن هه‌تا ڤێره‌ بۆ به‌شداریكرنا ڤێ مه‌راسیمێ، بخێر بێن

ئه‌م ڤێ ئێڤارێ ل ڤێرێ كاره‌ساته‌كا جه‌رگبڕ، كاره‌ساتا ئه‌نفالا به‌هدینا ب بیر تینین.   ل ڤى جهى “ل كه‌لا نزاركێ” به‌رى (30) سالا تاوانێت دژى مرۆڤاتیێ ب دڕه‌نده‌ترین شێوه‌ هاتینه‌ كرن.  باب ل ده‌ڤ زارۆكێت وى هاتیه‌ ئه‌شكه‌نجه‌كرن‌ و كوشتن.  خوشك و برا و دایك و باب ژێك هاتینه‌ جوداكرن و ونداكرن.  لێ، كا تاوانكار؟  ئه‌و، ئه‌ڤرۆكه‌ یێ د زبلدانا دیرۆكێدا‌ و به‌هدینا و دهۆك و كوردستان، یا ئازاد و سه‌رفه‌رازه‌

به‌لێ، ئه‌مێ ل ڤێره‌ كۆمبووى داكو بیرهاتنا گیانێ پاقژێ ب هزارا شه‌هیدا بكه‌ین،  ئه‌وێت كو دویماهیا ته‌باخا سالا 1988ێ كه‌فتینه‌ به‌ر ئێك ژ هۆڤانه‌ترین تاوانێت د دیرۆكێدا دژى مرۆڤاتیێ دا.  25ى ته‌باخێ هه‌تا 6ى ئیلۆنا 1988ێ پشتى كو شه‌ڕێ عیراق و ئیرانێ ب دویماهى هاتى، پێنج فه‌یله‌قێت سه‌ربازى یێت عێراقێ، مه‌زنترین ئۆپه‌راسیۆنا سه‌ربازى دژى به‌هدینا ئه‌نجام دا.  ل گوند و ده‌ڤه‌رێت سنوورێ دهۆك، زاخۆ، ئامێدى و شێخان، خه‌لكێ ده‌ڤه‌رێ ژ موسلمان، ئێزدى و مه‌سیحى كرنه‌ ئارمانج و ده‌ستێ خۆ ژ هیچ كه‌سێ نه‌پاراست.

ئه‌ڤرۆ د ڤێ مه‌راسیمێ دا من سێ نموونه‌ دیتن، دایكه‌ك كو پێنج كه‌س ل كوڕێت وێ هاتینه‌ ئه‌نفالكرن، برایه‌ك كو پێنج كه‌س ل خێزانا وان هاتینه‌ ئه‌نفالكرن، كچه‌كا مه‌سیحی كو تێره‌دا ته‌نها ل خێزانا وان ئه‌و یا مای، ئه‌ڤ تاوانه‌ هه‌می ل به‌هدینا یێت هاتیه‌ كرن.

ئه‌نفالا به‌هدینا كو دویماهیا ئۆپه‌راسیۆنێت ئه‌نفالا بوو، به‌رفره‌هترین جوگرافیا ڤه‌گرت.  (620) گوند ببه‌ر كه‌ڤتن، تێدا تاوانێت كۆمه‌لكوژى، تاوانێت دژى مرۆڤاتیێ و تاوانێت جه‌نگى ل دژى خه‌لكێ سڤیلێ به‌هدینا هاتنه‌ ئه‌نجامدان و چه‌كێ كیمیایى ل (70) جهێن جودا جودا هاته‌ بكارئینان!  ل هنده‌ك جها ژى خه‌لك هاته‌ ڕه‌میكرن. نێزیكى (25) هزار مالبات ده‌ربده‌ر بوون. ب هزاران ژ وان ئاواره‌ى توركیا بوون، ب هزاران ژى هاتنه‌ ڕاگوهاستن بۆ ده‌وروبه‌رێ هه‌ولێرێ. ل جێژنیكان و به‌حركێ هاتنه‌ دۆرپێچكرن.

خه‌لكێ جامێرێ هه‌ولێرێ، یێ جێژنیكان و به‌حركێ، خه‌لكێ وێ ده‌ڤه‌رێ ب گشتى هه‌لوێسته‌كێ مرۆڤانه‌ و كوردستانیانه‌ یێ مه‌زن نیشان دا و ب هه‌مى شیانێت خۆ هاریكاریا وان كر و ئه‌و بێ خودان نه‌هێلان. ئه‌ڤ جامێریا وان به‌رپه‌ڕه‌كێ گه‌له‌ك جوانێ دیرۆكا كوردستانێ یه‌ و چ جارا ناهێته‌ ژبیركرن.  هه‌تا هه‌تا جهێ ڕێز و پێزانین و شانازیێ یه‌. دڤێ بیرهاتنێدا ئه‌م جاره‌كا دی ل ڤێرێ ڕێز و سلاڤ و پێزانینا بۆ خه‌لكێ هه‌ولێر، جێژنیكان، به‌حركێ و وان ده‌وروبه‌را دهنێرین، هه‌روه‌سا بۆ په‌نابه‌رێت كورد ل ئه‌ورووپا ژى تنێرین كو وێ ده‌مێ ده‌نگ و هاوارێت ئه‌نفالكریا ب هه‌می شكله‌كێ گه‌هاندنه‌ جیهانێ.

د وێ تاوانا هۆڤانه‌دا ب هزاران ژ وان شه‌هید بوون و ته‌رمێت وان نه‌هاتنه‌ دیتن. هه‌تا نۆكه‌ ژى (21) ته‌رمێت وا شه‌هیدا كو د گۆڕه‌كا بكۆمه‌لدا هاتینه‌ ڤه‌دیتن ل هه‌ولێرێنه‌. هێشتا ڕێكارێت پزیشكى و یاسایى بۆ ناسینا وان بدویماهى نه‌هاتنه‌.  داخازێ ژ لایه‌نێت په‌یوه‌ندار و كه‌سوكارێت ئه‌نفالكریا دكه‌م كو پێكڤه‌ هه‌مى هه‌ڤكارییه‌كێ بكه‌ن و هه‌مى تێستێت خوینێ و (DNA) یێت پێویست ئه‌نجام بده‌ن، داكو بێنه‌ ناسین و ب ڕێز و حورمه‌تڤه‌ د ڕێوڕه‌سمه‌كێدا بۆ به‌هدینا بێنه‌ ڤه‌گوهاستن و بێنه‌ ڤه‌شارتن. ئه‌ڤڕۆ ژى دگه‌ل ڤێ ڕێوڕه‌سمێ دێ ته‌رمێ (13) شه‌هیدێت ئه‌نفالا به‌هدینا ڤه‌شێرین كو ئه‌و ژى د گۆڕكا بكۆمه‌لدا هاتینه‌ ڤه‌دیتن.

ئاماده‌بوویێت هێژا..هه‌ر ژ گرتن و كوشتن و ده‌ربده‌ركرنا خوشك و برایێت مه‌ یێت فه‌یلى، هه‌تا دگه‌هیته‌ ئه‌نفالكرنا بارزانیا و كیمیابارانا هه‌له‌بجه‌ و ئه‌نفالێت گه‌رمیان و خۆشناوه‌تى و به‌هدینا، هه‌تا تێته‌ سه‌ر جینۆسایدكرنا خوشك و برایێت مه‌ یێت ئێزدى و كوشتن و ده‌ربه‌ده‌ركرنا هه‌مى پێكهاتێت ئۆلى و نه‌ته‌و‌ى یێت خه‌لكێ كوردستانێ، هه‌مى ئه‌ڤ كاره‌ساته‌ به‌رهه‌مێت یه‌ك عه‌قلیه‌تێ نه‌‌. عه‌قلیه‌تا كو نه‌شێت پێكڤه‌ژیانێ، لێبورده‌ییێ، پڕڕه‌نگییا ئۆلى و نه‌ته‌وى قه‌بوول بكه‌ت. لێ ب خۆڕاگرى و به‌رخودانا گه‌لێ كوردستانێ، ب قه‌هره‌مانیا پێشمه‌رگێت كوردستانێ، ب هه‌مى پێكهاتێت خۆ یێت ئۆلى و نه‌ته‌وه‌ییڤه، كوردستان هه‌ر دێ مینیت و گه‌لێ كوردستانێ ژی دێ به‌رده‌وام بیت ل ژیانا خۆ.

هه‌مى ئه‌و زولم و زۆر و هه‌مى ئه‌و چه‌ك و هێرشێت كو دوژمنا ئینایه‌ سه‌ر ڤى وه‌لاتى، نه‌شیان گه‌لێ كوردستانێ و پێكڤه‌ژیانێ، گه‌لێ كوردستانێ و پڕڕه‌نگییا وى یا ئۆلى و نه‌ته‌وى تێك بده‌ن.  گه‌لێ كوردستانێ خۆڕاگر ما و بۆ هه‌میا سه‌لماند كو گه‌له‌كێ ئاشتیخاز و ژیانخاژ و مرۆڤدۆسته‌.  بۆ هه‌میا سه‌لماند كو هیچ هێز و چه‌ك و زۆرییه‌ك نه‌شێت مه‌ و ئاشتیخازیێ، مه‌ و پێكڤه‌ژیانێ ژێك جودا كه‌ت.

به‌هدینا خۆشتڤى، به‌هدینا ڕه‌نگین، وارێ پێكڤه‌ژیان و ئارامیێ، به‌هدینا پێگیریێ ب یاسایێ و به‌رژه‌وه‌ندیێن بلندێن گه‌لێ مه‌، كه‌لا به‌رگرى و خۆراگریێ، به‌هدینا هه‌رده‌م ده‌رگه‌هـ و دلێ وێ ڤه‌كرى بۆ هه‌ر مرۆڤه‌كێ قه‌ستا وێ كرى، جهێ قه‌هره‌مان و شه‌هیدا، باشترین نموونه‌یا پێكڤه‌ژیانێ و ژیانخـازى و ئاشتیخازیا گه‌لێ كوردستانێ یه‌.

ئه‌ڤڕۆ ژى، ئێكى ئیلۆنێ (ڕۆژا جیهانى یا ئاشتیێ) د ده‌مه‌كـێدا كـو ئـه‌م ئـێك ژ مه‌زنترین كاره‌سات و تاوانێت دژى مرۆڤاتیێ ل هه‌مبه‌ر گه‌لێ كوردستانێ، د ده‌مه‌كێدا كو ئه‌م جینۆسایدكرنا ملله‌ته‌كێ ب بیر تینین،  ئه‌م جاره‌كا دى په‌یاما ئاشتیێ و پێكڤه‌ژیانێ بۆ جیهانێ تنێرین. ئه‌م ملله‌ته‌كێ ئاشتیخازین.  مه‌ دڤێت ئه‌م ل سه‌ر ئاخا خۆ ئازاد و ب ئاشتى پێكڤه‌ بژین.

د ڕۆژا جیهانى یا ئاشتیێدا ئه‌م هه‌میا پشتڕاست دكه‌ین كو هه‌رێما كوردستانێ وه‌ك هه‌رجار دێ مینیت جهێ پێكڤه‌ژیانێ و ئاشتیێ و په‌یاما حكوومه‌تێ و یا كه‌سوكارێت قوربانیا و یا هه‌مى خه‌لكێ كوردستانێ ژى ئه‌وه‌ كو پێكڤه‌ژیانا مه‌ ل كوردستانێ دێ به‌رده‌وام بیت.

هه‌ر د ڤێ بیرهاتنێدا،  من دڤێت داخازێ ژ حكوومه‌تا عێراقێ بكه‌م كو هه‌مى ئه‌ركێت خۆ یێت ده‌ستوورى، یاسایى و ئه‌خلاقى به‌رامبه‌ر كه‌سوكار و قوربانى یێت ئه‌نفالا بجهـ بینیت و ژئالیێ ماددى و مه‌عنه‌ویڤه‌، وان قه‌ره‌بۆ بكه‌ت. په‌رله‌مان و حكوومه‌تا عێراقێ دڤێت پێگیریێ ب بڕیارا دادگه‌ها بلندا تاوانان یا عێراقێ بكه‌ن كو ئه‌نفال وه‌ك (جینۆساید، تاوانێت دژى مرۆڤاتیێ و تاوانێت جه‌نگى) ل قه‌له‌م داینه‌.

ئه‌ڤێ بڕیارا دادگه‌هێ و ماددێ (132) یێ ده‌ستوورێ عێراقێ ژى، حكوومه‌تا عێراقێ مولزه‌م دكه‌ت كو قه‌ره‌بۆیا ده‌ڤه‌رێت ئه‌نفالكرى بكه‌ت، هه‌روه‌سا دڤێت ژیانا مالبات و كه‌سوكارێت قوربانیان دابین بكه‌ت، لێ هه‌تا نۆكه عێراقێ نه‌ ئه‌ركێت خۆ یێ ل دویڤ بڕیارا دادگه‌ها بلندا تاوانا و نه‌ ژى ئه‌ڤ مادده‌یا ده‌ستوورى‌ بۆ هه‌رێما كوردستانێ جیبجى نه‌كرینه‌!

حكوومه‌ت و په‌رله‌مانێ عێراقێ دڤێت ب جددى خۆ بده‌نه‌ به‌ر ڤێ به‌رپرسیاریێ و قه‌ره‌بۆیا ماددى و مه‌عنه‌وى یا كه‌سوكار و قوربانیا بێته‌كرن.  هه‌روه‌سا دڤێت ئه‌ڤ داخازه‌ به‌شه‌كێ سه‌ره‌كى بن ژ دانوستانێت هه‌رێما كوردستانێ بۆ پێكئینانا حكوومه‌تا عێراقێ یا داهاتى و ئێك ژ ئه‌ركێت ل پێش یێت په‌رله‌مانته‌رێت هه‌رێما كوردستانێ بن د په‌رله‌مانێ نوى یێ عێراقێدا.

كه‌سوكارێت هێژا یێت ئه‌نفالكریا..

حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ گه‌له‌ك باش ئاگه‌هدارى ڕه‌وشا هه‌وه‌یه‌ و خزمه‌تكرنا هه‌وه‌ ئێك ژ ئه‌وله‌ویه‌تێت حكوومه‌تێ یه‌.  دانانا وه‌زاره‌ته‌كێ ب ناڤێ وه‌زاره‌تا كاروبارێت شه‌هیدا و ئه‌نفالكریا، نـیشانێ گـرنگیدانا حكوومه‌تێ یه‌ ب ڕه‌وش و ژیان و پاشه‌ڕۆژا ڤان عه‌زیزا‌.  هه‌تا نۆكه‌ حكوومه‌تێ چ پێ چێ بوویه‌، ته‌خسیرى نه‌كریه‌!  لێ ئه‌م باش دزانین هێشا گه‌له‌ك خزمه‌ت ماینه‌ كو تڤیا بۆ هه‌وه‌ بێنه‌ كرن و یا كو هه‌تا نۆكه‌ هاتیه‌ كرن، گه‌له‌ك ژ وێ كێمتره‌ یا كو مه‌ دڤێت بۆ هه‌وه‌ بكه‌ین، چونكى هوین هێژایى هه‌مى خزمه‌ته‌كێنه و لازمه‌ بێته‌ كرن.

من دڤێت هه‌وه‌ پشڕاست بكه‌م كو چ ژ ده‌ستێ حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ بێت، دێ د خزمه‌تا هه‌وه‌دا بیت.  دگه‌ل حكوومه‌تا عێراقێ ژى دێ به‌رده‌وام هه‌ول ده‌ین كو هوین بێنه‌ قه‌ره‌بۆكرن. پشتى بڕیارا په‌رله‌مانێ عێراقێ كو ماف و شایسته‌یێت كه‌سوكارێت ئه‌نفالكرى و شه‌هیدا دگه‌ل یێت عێراقێ وه‌كى ئێك لێ بكه‌ن،  لیژنه‌یه‌ك ل جڤاتا وه‌زیران یا هه‌رێما كوردستانێ یا چێ بووى داكو دگه‌ل به‌غدا دانوستانێ بكه‌ن.  هیڤیدارین بگه‌هنه‌ ئه‌نجامه‌كێ باش بۆ كه‌سوكارێت شه‌هید و قوربانیا.

ل سه‌ر ئاستێ ناڤده‌وله‌تى ژى كاره‌كێ باشتر پێویسته‌ كو ئه‌نفال و كیمیاباران و گرتن و بێسه‌روشوینكرنا ب سه‌دان هزار هه‌ڤوه‌لاتى یێت كوردستانێ وه‌كى جینۆساید بێنه‌ ناسین.  بۆ ڤێ چه‌ندێ ژى دگه‌ل كه‌یسێ جینۆسایدكرنا خوشك و برایێت مه‌ یێت ئێزدى، حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ دێ به‌رده‌وام بیت و دێ هه‌مى هه‌ولا ده‌ت كو دادگه‌هێت ناڤده‌وله‌تى ڤان كه‌یسا وه‌كى  جینۆساید بناسن داكو ڕێ ل به‌ر دوباره‌بوونا كاره‌ساتێت هۆسا ل دژى ملله‌تێن دی بێته‌ گرتن.

ئاماده‌بوویێن هێژا،خه‌لكێ خۆڕگرێ به‌هدینا..

من هنده‌ك جارا گوهـ لێ دبیت كو دهۆك، یان ژى به‌هدینا یا هاتیه‌ پشتگوهئێخستن.  دهۆك و به‌هدینا هه‌رده‌م سه‌نگه‌ره‌كێ ئاسێ بوویه‌ ل هه‌مبه‌ر دوژمنا و دێ هه‌رده‌م ئه‌و سه‌نگه‌ر مینیت یێ كو ئه‌م پشتا خۆ پى ڕاست دكه‌ین.  ئه‌ز هه‌وه‌ پشتڕاست دكه‌م كو دهۆك و به‌هدینا هه‌رده‌م د دلێ مه‌دانه‌. ئه‌ز هه‌وه‌ پشتڕاست دكه‌م كو ڕۆژێت سه‌خت و دژوار ده‌رباس بوون و ڕۆژێت گه‌ش ل هیڤیا مـه‌نه‌. چ جارا هه‌لوێستێت هه‌وه‌ یێت ڕۆژێت ته‌نگ ناهێنه‌ ژبیركرن. خه‌بات و خۆڕاگرییا هه‌وه‌ و باژێرێت دى یێت كوردستانێ ڕێ ل به‌ر پاشه‌ڕۆژه‌كا گه‌ش و ڕۆهن بۆ ملله‌تێ مه‌ ڤه‌دكه‌ن.

ئه‌م ڤان ڕۆژا د ده‌مه‌كێ نازك و هه‌ستیاردا دژین. ئێكڕێزى و ئێكگرتنا مه‌ تاكه‌ كلیلا ده‌رگه‌هێ پاشه‌ڕۆژه‌كا گه‌ش و سه‌رفه‌رازه‌.  مه‌ دۆزه‌كا ڕه‌وا یا هه‌ى، ئه‌م ئاماده‌ینه‌ بۆ هه‌مى ئه‌گه‌را و چه‌وا ئه‌م به‌رێ سه‌ركه‌فتینه،‌  ئه‌ڤڕۆ ژى دێ سه‌ركه‌ڤین. ئه‌م ژ ئاشتیێ و دیالۆگێ حه‌ز دكه‌ین و ئه‌م ڤێ ڕێكێ ژ هه‌ر ڕێكه‌كا دى باشتر دبینین بۆ چاره‌سه‌ركرنا هه‌مى كێشه‌ و ئاریشه‌یێن كوردستانێ، لێ د هه‌مان ده‌مدا ئه‌م ئاماده‌ینه‌ به‌ره‌ڤانیێ ژ ده‌ستكه‌فتێن خۆ بكه‌ین. ئه‌م پێكڤه‌ بهێزین و دێ هه‌ر پێكڤه‌ مینین ل كوردستانێ.

ل دویماهیێ، سلاڤ و دروود بۆ گیانێ پاقژێ شه‌هیدا، شه‌هیدێت ئه‌نفالا و هه‌می ئه‌و شه‌هیدێت بۆ به‌رگریكردن ل خاكا كوردستانێ گیانێ خوه‌ كریه‌ قوربانی.هوین هه‌مى ب خێر هاتن.گه‌له‌ك سپاس.  ئێڤار باش.زۆر سپاس

نێرین / شیرۆڤە