ئەتاترك چ ژ لێنین خوەست بوو

پەروەردەیا ترکیێ و تورکیبوون  

ئەز چو جار رەگەزپەرەست نەبوومە،  بەس پەروەردە ژ پەروەردەیا ترکیێ سەقەتتر و رەگەزپەرەستتر نینە ، بەرێ خو بدە دیرۆکا ترکیێ، دیرۆکەکا ژەهریە و ل گۆر وان چو کەس و چو نەتەوەیەک و مروڤ نینە.

 حەتا ئەو دەولەتێن  ژ نفشێ ترکی ژی، وەکی ترکمەنستان و ئوزبەکستان هەستەکا دوژمنی و خراب ل هەمبەر جیرانێن خوە دا هەنە.  نمونە بەرێ خوە بدە ناڤێ ئوزبەکستانێ، ئوز-بەگ، ئانكو باشترین ئاغا بزمانێ ئوزبەکی کو زمانێ وان ژی نێزیکی تورکیێ یە. ئەو ھوموو تم و تم  ژ بۆنا بهێزکرنا پانترکیزمێ و ئاڤاكرنا ئمپراتوریەکا مەزنا ترکیێ هەول ددەن.

 ترک چو جارا بو جیرانێن خوە جهێ باوەریێ نە بوونە و ھەرتم هزرەکا رەگەزپەرەستی د مەژی و عەقلێ  هەر تاکەكێ ترک دا ھەیە،  ڤێ چەندێ مروڤ  دشێت د سیاسەت و دەولەتداریا ڕژێمێن ترکی دا ببینە و ئەڤ ھزرا رەگەزپەرستیێ ل سەردەما کەمال ئاتاترکی  پر بهێز کەت.

 ژ ئەگەرێ ڤێ رەگەزپەرەستیێ چەندین کومەڵکوژی   ل دەما ئمپراتوریا ئۆسمانی و ترکیا پشتی ئۆسمانیا  هاتنە ئەنجامدان ل هەمبەر ئەرمنیا و کورد و یونانیان دا.

 سالا 1918ێ پشتی سولتان محەمەد ڕەڤی، کەمال ئەتاترك، تورکیا کرە کومار و  ترکیا بەرەڤ نەمان دچو، دەولەتێن ئێکگرتی بەشەکێ مەزن ژ ئاخا ترکیێ ل سەر خوە لێکڤەکربو ، ئەتاترک ژ بۆنا ژ ڤێ کاودان و رەوشێ دەرباس ببە ل سالا 1919 ێ نامەیەک   بۆ لێنین رێبەرێ شۆرشا سوفیەت ڤڕێ کر و داخوازا هاریکاریێ ژێ کر،  وی دنامەیا خوەدا نڤێسی بوو:  هاریکاریا مە بکە د ڤی شەڕێ دژی ئمپریالیزمێ و دژی ئستعمارا ئنگلیزی و فەرانسێ…. د هەمبەر ئالیکاریا وە ئەم ئامادەینە  دەولەتەک سوسیالیستی و ل دژی ئمپریالیزمێ  پێکبینین و حزبا کومۆنیستا ترکی دامەزرینین و ب هەمی رەنگەکی هاریکار بین.

 تەڤی بارێ خرابێ ئابوریا سوفیەتێ، لێنین ئەڤ پیشنیارە قەبوول كر   و ب پێنیارەك باش زانی کو کۆمارەکا سوسیالیستی ل باشورێ سوفیەتێ بھێتە ئاڤاكرن،  ل سەر ڤێ پیشنیارێ لێنینی، مارشال بودانوڤ بو دیتنا کەمال ئەتاترکی ڤڕێ کر تركیێ،  پشتی ڤێ چاڤپێکەتنێ سوفیەت ئەڤ تشتە بۆ ترکیێ ب سەروکاتیا کەمال ئەتاترک ڤڕێ کرن:بھایێ 10 ملیۆن رۆبل زێر، 33 ھەزار تڤەنگ، 55 ملیۆن فیشەك، 327 رەشاشە و 54 تۆپێن گران ژ بۆ ئەتاترك ھنارتن.

کەمال ئەتاترک ژ دەستپێکێ  ڕێک دا حزباکومۆنیست کارێ خوە ب ئازادی بکە  هەر وەسا هاریکار بیت ل گەل حزبا کومۆنیست.  پارە و چەک و هاریکاریا سوڤیەت گەهەشت، ب وی چەکی شەڕەک مەزن ل دژی  هاوپەیمانان کر و یونانی شکاندن و ژ ئزمیر دەرخستن،  پشتی  بدەستئینانا  هندەك سەرکەفتنێن بەرچاڤ، ئاتاترک ژ سۆزێن خوە پێشمان بوو و ئەو نەبوو کومۆنیست و دەولەتا سوسیالیستی ژی ئاڤانەكر، کار و بزاڤێن حزبا کومۆنیست قەدەغەکرن و سەرکردێێ حزبا کومۆنیست ژی هەمی گرتن، ب هزاران کومۆنیست  گرتن و سکرتێرێ حزبێ ژی بدارڤەکر.

 بێ گومان پسیکولوژیا ترکا ب ڤی ئاوایی یە.  رەجەب تەیب ئەردۆگان ژی بەری  بهێز بکەڤە چەندد وارێ پرسا كوردی دا چەند پێنگاڤێن ئەرێنی  ئاڤێتن  گەلەك سۆز دانە كەردان  و سۆز دا كو ترکیێ بكە ولاتەک دیموکراتیك، لێ پشتی بهێز کەتی ئێدی چاڤێ تەماعیا وی کەتە ولاتێن جیران و دڕندەترین سیاسەت ل دژی کوردان  بکار دئینە. 

نەوزاد بەرواری

2021.03.30

Exit mobile version