ئەز كوردم ، پاشی موسلمانم
هيام حاجی ئەحمەد: ڤەکۆلەر د کاروبارێن سیاسی یێن کوردی دا، و پسپۆرا د دیرۆکا نوی و هەڤچەرخ دا
د مێژوویێ دا، نەتەوە پێش ئایینان هەبووینە، لەوما ناسنامەیا مە یا بنەڕەتی کوردبوونە. دەمێ ناسنامەیا مرۆڤی دهێتە پرسین، مرۆڤ خوە ب نەتەوە دناسینیت نەک ب ئایین. هزرا نەتەوایەتی ل دەسپێکێ ل ئەوروپایێ پەیدابوو و پاشی هاتە ڤەگوهاستن، لێ ل ڕۆژهەلاتا ناڤین گەلەک نەگەهشتێ ئەڤ گوهۆڕینا چەمکی پشتی هەلوەشاندنا خیلافەتا عوسمانی و سەرهلدانا دەولەتێن نەتەوەیی زەلالتر بوو، چونکی سیستەمێ نوژەن ل سەر بنەمایێ نەتەوەیی هاتیە ئاڤاکرن.
د سەردەمێ “ئۆمەتا ئیسلامی” دا، ئایین چوارچۆڤەیێ گشتی یێ دەولەتێ بوو و موسلمانان کورد، عەرەب، تورک، فارس خوە وەک ئەندامێن ئۆمەتێ ددیتن. باشترین نموونە سەلاحەدینێ ئەیوبی یە، کو ل سەر بنەمایێ ئایینی خەبات دکر و د وی سەردەمی دا ئیسلام بەری نەتەوەی بوو، بەلێ پشتی سالا 1924ێ و نەمانا خیلافەتێ، نەتەوە بوو ب بنگەهێ دروستبوونا دەولەتان. هەرچەندە ل ئەوروپایێ زووتر ئەڤ یەک هەبوو، لێ دەڤەرێن بن دەست ئەڤ یەک نەهێلابوو، و ژبەر کو زوربەیا ڤان دەولەتان لبن سێبەرا دەولەتا ئیسلامی یا عوسمانی بوون، هزرا نەتەوایەتی درەنگ گەهشتێ، لێ ئەم کورد هەر بووینە نوینەرێن ڕاستەقینە یێن ئایینێ خوە و دەمێ ئەم هشیار بووین، دەولەتان سنور دانان و ئەم ژ هاوکێشا دەولەتبوونێ دەرکەتین و تا ئەڤڕۆ ئەم یێ باجا وێ ددەین، د کاتەکێ دا تورک و فارسان نەتەوەبوونا خوە کرە ئەولەویەت.ا
نموونەیا هەرە دیار وەڵاتێ سعوودیێ یە، سەرەڕای هندێ کو مەرجعێ مێژوویی یێ ئیسلامێیە و ئایین ب زمانێ عەرەبی بۆ وان هاتبوو خوارێ (إِنَّا أَنزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ)، لێ عەرەب ژی بەرەڤ نەتەوایەتیێ چوون. هەرچەندە وان چەمکێ نیشتیمانێ عەرەبی “الوطن العربي” چێکربوو، لێ دیسان هەمی هاتە دابەشکرن بۆ دەولەتێن نەتەوەیی، چونکی د جیهانا ئەڤڕۆ دا پێدڤیا وان ب ناسنامەیا نەتەوەیی پتر بوو بۆ پاراستنا بەرژەوەندیێن سیاسی.
دەمێ تو نەتەوا خۆ پێش ئایینی دئێخی، نەیێ بێڕێزیێ ب ئایینی دکەی، بەلکو تو ب پاراستنا نەتەوەی و کیانێ خوە، ئایینێ خوە ژی دپارێزی، ئەڤە نە کفرە و نە ژی وەک هندەک تێدگەهن ب کفر قەلەم ددەن. ئەگەر تو ب نەتەوەیێ خوە یێ ب هێز نەبی، ئایین ب تنێ تە ژ بن دەستیێ ڕزگار ناکەت، چونکی داگیرکەر ژی هەمان ئایین هەیە و وەک ئامراز بۆ بێدەنگکرنا تە ب کار دئینیت.
ئەڤ پرسیارە وەكی وێ پسیارێ یە “تو عیراقی یان کوردی؟”، ل دەسپێکێ ئەم کوردین، بەلێ ب نەچاری دگەل عیراقێ هاتینە دەمجکرن. بەرسڤا ڤێ ئاسانترە ل دەف كوردەكی، چونکی بەرەوردکرنێ دگەل دوژمنی دکەت، نەک د ناڤ تێلێن ئایینی دا بەرزە د ببیت. لەوما بلا کەس موزایەداتان نەکەت، چونکی ئەڤ پرسیارە تەنێ خزمەتا دوژمنی دکەت و پارچەبوونا کوردان ل پشت پەردەیا ئایینی دکەتە چەپەر بۆ بەرژەوەندیێن ڤەشارتی.
د دوماهیێ دا: ئەز کوردم، پاشی موسلمانم.
