رۆلێ نەرێنی یێ ڕاگەهاندنا ئێکەتییا نیشتیمانی یا کوردستان ل سەر پرسێن نەتەوەیی و ڕەوشا میدیایێ
نڤێسین: رمضان نصرالدین مصطفی\ ماجستێر ب زانستێن سیاسی
ڕاگەهاندن ل هەر جڤاکەکێ پێشکەفتی دا وەک کۆڵەکەکا سەرەکی یا پاراستنا دیموکراسیێ و بلندکرنا ئاستێ هشیارییا گشتی دهێتە نیاسین. لێ د مێژوویا سیاسی یا باشوورێ کوردستانێ دا، ڕاگەهاندنا حزبی ب گشتی و ڕاگەهاندنا ئێکەتییا نیشتیمانی یا کوردستانێ ب تایبەتی، گەلەک جاران وەک ئامرازەکێ دابەشکاری و ساردکرنەڤێ هاتیە بەلاڤکرن.
ئەڤ گوتارە شرۆڤەکاریەکێ ل سەر کارتێکرنێن نەرێنی یێن میدیایا ئەڤێ حزبێ ل سەر پرسێن چارەنوسساز یێن گەلێ کورد و پاشەکێشەکردنا پرەنسیپێن ڕۆژنامەڤانییێ دکەت
ئاراستەکرنا حزبی و پاشگوهخستنا پرسێن نەتەوەیی
ئێک ژ دیارترین کێشەیێن ستایلێ کارکرنا ڕاگەهاندنا ئێکەتییێ، پێشخستنا ئەجێندایێن بەڕتەسک یێن حزبی یە ل سەر بەرژەوەندیێن بالا یێن نەتەوەیی. د گەلەک وێستگەیێن مێژوویی و هەستیار دا -وەک قۆناغا ڕیفراندۆمێ و کێشەیێن دەڤەرێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما کوردستانێ- میدیایا ئەڤێ حزبێ ل جهێ پاقژکرنا کەشوهەوای بۆ یەکگرتنێ، پتر پەرە ب ململانێ و جەمسەرگیریا سیاسی دایە، ب تایبەتی دژی پارتییا دیموکرات یا کوردستانێ. ئەڤ ئاراستەکردنە دبیتە ئەگەرێ لاوازبوونا گوتارا کوردی یا یەکگرتوو ل هەمبەر بەغدایێ و نەیارێن دەرەکی، و ل جهێ چاندنا هیڤیا سەربەخۆییێ، دلگرانیا پچڕانێ و بێئۆمێدیێ دناڤ جەماوەری دا بەڵاڤ دکەت.
چاندنا تۆڤێ گومانێ و ژێکڤەقەتاندنا جڤاکی
ستراتیژیا ڕاگەهاندنا ئێکەتییێ گەلەک جاران دەرخەری جۆرەکێ “میدیایا سێبەر” و ئاراستەکری یە کو ئارمانج ژێ کێمکرنا بەها و دەستکەفتێن نیشتیمانی یێن لایەنێن نەیارە. ب بەلاڤکرنا نووچەیێن گوماناوی و نەڕاست، باوەرییا وەلاتیان ب دامەزراوەیێن شەرعی یێن هەرێمێ هاتیە لەقاندن. ئەڤ شێوازە نە تەنێ زیانێ ب پێگەیێ سیاسی یێ هەرێمێ دگەهینیت، بەلکو جڤاکی بەرەڤ پارچەبوونەکا دەروونی و جۆگرافی (دەڤەرا کەسک و زەر) دبەت، کو ڤەگەراندنا باوەریێ د ناڤبەرا ڤان دەڤەران دا پێدڤی ب کارەکێ درێژخایەن هەیە.
تێکدانا ئەتیک و پیشەییبوونا ڕۆژنامەڤانیێ
ئێکەتی وەک هێزەکا سیاسی یا خودان داهات و هێز، د ڕێیا دروستکرنا ب دەهان سایت، پەیج و کەنالێن بێ ناسنامە (فەیک)، ڕوومەت و پرەنسیپێن کارێ ڕۆژنامەڤانیێ ڕووبەڕووی شێواندنێ کرینە. ل بن سێبەرا ڤێ بودجەیا مەزن یا حزبی، دەرفەتا گەشەکرنێ ژ میدیایا سەربخوە و ئەهلی هاتیە سەندن. زمانێ ڕەخنەیا ئاڤاکەر جهێ خوە بۆ تەشهیر، شکاندنا کەسایەتیێن جڤاکی و سیاسی، و دابەزاندنا ئاستێ ڕەوشەنبیری یێ گوتارا میدیایی ل کوردستانێ هێلایە.
گەف ل سەر ئاشتییا جڤاکی و ئاساییشا نیشتیمانی
د دەمێ هەلبژارتنان دا، ڕاگەهاندنا ئێکەتییێ زمانەکێ توند و زڤر بکار دئینیت کو ڕاستەوخوە گەفێ ل ئارامی و ئاشتییا جڤاکی دکەت و دەمارگیرییا کورە یا حزبی د ناڤ گەنجان دا خورت دکەت. تەنانەت د پرسێن گرێدایی ئاساییشا نیشتیمانی ژی دا وەک شەڕێ دژی تیرۆرێ، ل جهێ نیشاندانا هێزا پێشمەرگەی وەک سوپایەکێ نیشتیمانی و یەکگرتوو، پتر جەخت ل سەر دەستکەفتێن هێزێن سەر ب حزبێ ڤە هاتیە کرن. ئەڤە ژی هەستێ خودانتیێ ل دەڤ وەڵاتیان کێم دکەت و جیاوازیێن هەرێمایەتی د ناڤبەرا باژێران دا (سلێمانی ل هەمبەر هەولێر و دهۆک) زێدەتر دکەت.
پێشنیار و دەرئەنجام
بۆ ڕاستکرنەڤەیا ڤێ ڕێڕەوا چەوت و زەنگینکرنا ناڤەرۆکا میدیایێ ل کوردستانێ، چەند پێنگاڤێن بنەڕەتی پێدڤینە:
١- جوداکرنا ستراتیژیا نەتەوەیی ژ ململانێیان: پێدڤیە هێڵێن سۆر بۆ پرسێن چارەنوسساز بهێنە کێشان و نەبنە قوربانیێ کێشەیێن حزبی
٢- پێڕەوکرنا یاسایێ: پێدڤیە ڕێگری ل میدیایا سێبەر و ناڤێن فەیک بهێتە کرن کو زمانێ جنێو و تەشهیرێ بەڵاڤ دکەت
٣- گۆڕینا زمانێ میدیایێ: پێدڤیە میدیا ببیتە سەکۆیا دیالۆگ و لێکتێگەهشتنێ، نەک گۆڕەپانا شەڕێ دەروونی
تا ئەو دەمێ ڕاگەهاندنا ئێکەتییێ و ئامرازێن دی یێن میدیایی ل هەرێما کوردستانێ خوە ژ بن کارتێکرنا ئەجێندایێن بەڕتەسک دەرنەخەن، میدیا دێ وەک بارەکێ گران و هۆکارێ ساردکرنەڤێ دۆزا کوردی مینیت، ل جهێ هندێ کو ببیتە پاڵپشت بۆ هشیارکرن و ئاڤاکرنا جڤاکەکێ تەندروست.
